اعتبارات ماهيت ( 2 ) گفتيم بحث « اعتبارات ماهيت » بحث جديدى در فلسفه است . مقصود اين است كه در زمان بوعلى به اين شكل نبوده است و يك مقدارش از خود بوعلى شروع شده است و بعد در زمان و زبان خواجه اين بحث به صورت يك مسأله در « امور عامّه » در آمده است و بعد هم دقتهاى ديگرى در اطرافش شده است . اين تقسيم بندى به اين شكل شده است كه ماهيت چند جور اعتبار مىشود : يك وقت « لابشرط » اعتبار مىشود ، يك وقت « بشرطلا » اعتبار مىشود و يك وقت « به شرط شىء » . در واقع فيلسوفان كه اين بحث را مطرح مىكنند منظورشان در رابطهء ماهيت با وجود است : يك وقت هست كه ما ماهيت را لابشرط از وجود اعتبار مىكنيم ، يك وقت هست ماهيت را بشرطلا از وجود اعتبار مىكنيم ، و يك وقت هست كه ماهيت را به شرط شىء از وجود اعتبار مىكنيم . ولى البته اين اختصاص به مسألهء وجود ندارد ؛ در اينجا چون مسألهء « امور عامه » مطرح است مسألهء ماهيت و وجود مطرح است . به‌طور كلى هر طبيعت و ماهيتى در ذهن انسان نسبت به هر قيدى از قيود كه بر آن وارد مىشود يا امكان ورود دارد ، اين اعتبارات مختلف براى آن فرض مىشود . مثلًا انسان نسبت به قيد علم ؛ يك وقت انسان را اعتبار مىكنيم لابشرط از علم و از